DR. VOLKAN HASAN KAYA

BİLGİ KURAMI IŞIĞINDA KAVRAMLARIN İKİLEMİ

Günlük hayatımızda kavramları kullanırken özellikle de bilimsel kavramları kullanırken ikilemde kaldığımızı fark ettiniz mi? Örneğin, sabah kalktığımızda güzel bir demli çay içerisine atılan şeker erir mi yoksa çözünür mü? Bir çocuğun babasına hava çok sıcak olduğu için serap gördüm demesi çıkarım mı yoksa tahmin etme mi? Ya da Big Bang (Büyük Patlama) için kanun yerine neden teori denilmektedir?

Kavram kargaşasına neden olabilecek bu ikilemleri ortadan kalkması için bireyler yeni kavramların öğrenilmesinde sorumluluk almalıdır.  Bu sorumluluk, olgu ve olayları kavramlar aracılığıyla ezberlemek yerine kavramların kökenleri, tanımları ve anlamları üzerinden öğrenilmesi şeklinde olmalı ki öğrenmenin zenginliği ve kalıcılığına katkı sağlansın. Bu nedenle gerçek dünyayı öğrenmenin dili kavramların kendisi olmalıdır.  Ayrıca bu, her bireyin araştırmacı ruhunu her daim canlı tutmasına imkân sağlayacaktır. Kavramları ayrıntılı ele almak, kavramlar aracılığıyla Dünya’ya anlam yüklemek hayal dünyasına da zenginlik kazandıracaktır. Günlük hayatta kendileri için ihtiyaç duydukları kavramları daha etkili bir şekilde kazanma becerilerini de geliştirecektir. Bu sayede bilgilerin, bireyler tarafından ithal edilmek yerine ihraç edebilecek duruma dönüştürülmesi ve insanın kalbine daha fazla dokunulması mümkün olacaktır. Kavramların potansiyel gücünün günlük hayatta kinestetiğe dönüştürülmesine de imkân sağlayacaktır.

Bir diğer taraftan kavramlar, bireylerin yeni öğrenmelerinde ve hayal dünyalarında yeşeren ekinler gibidir. Yeni kavramların başak oluşturması için çimlenmesi ve mana kökleriyle düşüncelere sımsıkı tutunması gerekir. Kökleriyle derinlik kazanan kavramlar, hayal dünyasının zenginliğini ve kalıcılığını artıracaktır. Başaklar kavramlarla büyüdükçe boynu eğilecek ve kavramlar, günlük hayatta etkili kullanılacaktır. Aksi durumda yeni kavramların çimlenememesi, kavurucu güneş altında düşüncelerin kuraklaşmasına ve derin çatlaklıkları oluşmasına sebebiyet verebilir. Bireylere kazandırılacak yeni öğrenmelerde kavramlar üzerinden öğrenme için sorumluluk alma becerisi kazandırılmalıdır. Bu sorumluluk, günlük dilde kullanılan kavram ile bilimsel olarak kullanılan kavram arasında derin çatlakların kapatılmasına ve kavramların bilimsel anlamı dışında kullanmasına neden olan ikilimden kurtulmaya imkân sağlayacaktır. Ayrıca, bu sorumluluğu kazanan bireyler, dış kaynaklardan gelen kavramlar kümesi olan bilgilere de eleştirel yaklaşmayı, kavramların doğasından yola çıkarak daha bilimsel ve güvenilir bilgiye ulaşma imkânı bulur.

Dr. Volkan Hasan KAYA

volk.has.an@gmail.com

Twitter: @VolkanHasanKAY1