HÜSEYİN ER

 Üniversite Tercih Ederken...

Ortalama 12 yıllık eğitim – öğretim süresi boyunca 2 önemli kavşak var. Bu kavşakların birisi liseye geçişte,  ikincisi ise üniversiteye geçişte yapılan sınavlar. Ezbere olarak bilinen bir yargı var. “İyi bir lise, iyi bir üniversite demek”. Kısmen katılmakla beraber başarının tek faktörü iyi bir okul değildir. Öğretmen kalitesi, okulun vizyonu, arkadaş çevresi, çalışma alışkanlıkları ve davranışları da etkilidir. Tabi, üniversite tercihi demek üniversiteye başladığınız zaman itibari ile ortalama 30 sene meşgul olacağınız mesleğe de başlamış oluyorsunuz.

Taban Puan mı-Sıralama mı?: Tercih yaparken puan değil sıralamaya bakmak gerekir. Puan dilimi her yıl değişebilir.Üniversitenin özellikle son 5 yılındaki sıralama değişimlerini göz önünde bulundurarak bir tercihte bulunmak sağlıklı olacaktır. Başarı sırası o yıl üniversitenin o bölümüne giren son sıradaki öğrencinin sırasıdır. O yüzden bu değişiklikleri son 5 yıla göre kıyaslayarak tercihte bulunabilirsiniz.

Şehir mi, Üniversite mi?: Üniversite tercihi yapan bir öğrenci yaklaşık 4-5 yıl yaşayacağı bir şehri de seçmiş oluyor. Şehrin avantaj ve dezavantajlarını değerlendirmek gerekir. Ulaşım, kiralar, büyükşehir olma durumu gibi. Ancak seçtiğiniz üniversite de ise akademik çalışmalar, kulüpler, projeler, öğretim kadrosu vb durumları göz önünde bulundurmak gerekir. Bu ikisi arasında bir tercih yapman gerekirse sana en uygun tercihi yapman gerekir.

Üniversite mi, Bölüm mü? Öğrencilerimizin tercihlerinde önemli bir belirleyici de üniversitenin bölümüdür. Bölümü belirledikten sonra üniversiteler arasında bir tercih yapmak gerekiyor. Budurumda hangi üniversite olmasına karar verirken tercih sebepleri arasında şehir, akademik kadro, yurt ve barınma imkanları, üniversitenin fiziki koşulları önemli bir etken. Ancak istenen üniversite gelmedi diye aynı bölüm için bir yıl daha beklemek zaman kaybına yol açacaktır. Eğer çok idealist davranıp istediğiniz bölümde marka olmuş bir üniversiteye yerleşmek istiyorsanız ve o gücü kendinizde görüyorsanız bir yıl daha hazırlık yapabilirsiniz. Ama birbirinin muadili üniversiteleri tercih etmek için bir yıl daha beklemek hem zaman hem emek israfı olacaktır.

 

Üniversite Kriterleri Neler Olmalı? Ortalama 4-5 yıl eğitim ve öğretim göreceğiniz bir üniversitede incelemeniz gereken noktaları şöyle sıralayabiliriz;

  • Akademik kadrodaki eğitimcilerin başarıları, yayın sayıları
  • Seçmek istediğiniz bölümün yaptığı aktiviteler, projeler ve başarıları 
  • Öğrenci başına düşen akademisyen sayısı
  • Yabancı dil eğitimi için yapılan uygulamalar
  • Bölümler arası yatay ya da dikey geçiş imkânları
  • Yan dal çift ana dal imkanları
  • Yurt ve barınma imkanları ve ücretleri
  • Üniversitenin konumu ve fiziki şartları, okula ulaşım koşulları.
  • Erasmus ve benzeri yurtdışı programlarının uygulanışı
  • Mezun öğrencilerin iş bulma olanakları
  • Üniversitenin çözüm ortakları
  • Akreditasyon, üniversitede verilen eğitimin uluslararası kalite ve düzeyde olduğunun onaylanmış olduğunu belirtir. Bir programın akredite olması için 5 yıldır öğrenci kabul ediyor olması ve mezun vermiş olması şartı aranır. Ayrıca programın akreditasyonunun hangi akreditasyon organizasyonu tarafından verildiği de önemli bir kriterdir.
  • Kulüp sayıları. Yani okul ve dersler dışında da kişisel gelişime ne kadar katkı sağlıyor.
  • Özel üniversite ise ücreti. Okul uzadığında ya da yaz okulu ücretleri
  • Burs imkanları

 

Bölüm Seçme Kriterleri Neler Olmalı?

  • Popüler değil geleneksel bölümler seçin. Daha önceki yıllarda popüler olan çok bölümün şu an olmadığını görürsünüz.
  • Kendinizi ait hissettiğiniz bir bölüm seçin.
  • Hayalci değil gerçekçi olun. Türkiye şartlarını göz önünde bulundurun.
  • Beklentilerinize ve yeteneklerinize uygun bir bölüm seçin.
  • Bölüm seçmeden önce mutlaka bir mesleki yönelim testi uygulayın.
  • Her bölümün ilgili alanlarında yan dal ya da çift anadal yapmaya çalışın.
  • Mezun olduktan sonra bölümünüzün önemli gördüğünüz bir alanında uzmanlaşmak için yüksek lisans yapın.

 

ÇİFT ANA DAL – YAN DAL

Üniversite tercih döneminin hararetli olduğu bir dönem yaşıyoruz. Sıralamalar neden böyle, hangi şehirde okuyabilirim, hangi bölüm daha iyi, hocam tavsiye edeceğiniz bir bölüm var mı? Hangi mesleklerin önü vb birçok soru şu an tercih yapacak binlerce ailenin ortak gündemi.

Elbette güzel bir üniversite, güzel bir bölüm tüm öğrencilerimiz için temennimiz.
 
Tercihler yapıldıktan sonra son yıllarda gündemi fazlaca meşgul eden bir konu var ki o da “Ç.A.P – Yan Dal” meselesi. Özellikler özel üniversitelerin tercih edilebilirliklerini artırmak adına sundukları bir çalışma olarak gündeme gelse de birçok eğitim danışmanın da bu konuda katkısı büyüktür. Öncelikle tanımlamalar üzerinden gidelim.

ÇAP (Çift Ana Dal)
Bir lisans öğretim programına (4 yıllık) kayıtlı olan bir öğrencinin, öğrenim gördüğü üniversitedeki başka bir bölümün ya da programıntüm derslerini alarak, aynı zaman dilimi içinde her iki programı da başarıyla tamamlayıp, ikinci bir dalda lisans diplomasına sahip olmalarıdır.

YAN DAL
Bir lisans öğretim programına (4 yıllık) kayıtlı olan bir öğrencinin, öğrenim gördüğü üniversitedeki başka bir bölümün ya da programınbazı derslerini eş zamanlı ve başarıyla tamamlayıp, yan bir dalda sertifika almalarıdır.

Başvuru Zamanı ne zaman?
Öğrenciler çift ana dal programına, kayıtlı bulundukları programın en erken 3’üncü en geç 5’inci yarıyılında başvurabiliyor.

Başvuru şartları nedir?
Başarı durumu bu programlara katılma için en önemli kriterdir. Öğrenim gördüğü program ya da bölümde başarı elde eden öğrenciler, çiftdal ya da yandal programlarına başvurabiliyorlar. Başarı tanımlaması üniversitelere göre farklılık gösterebiliyor. Örneğin A üniversitesinde öğrencinin birinci (ana) lisans programındaki genel  not ortalamasının 4.00 üzerinden 2.50 olması istenirken, bazılarında 2.70 ya da 3.00 ortalama beklenebiliyor. Bazen de öğrencinin birinci anadal sınıfındaki başarı sıralamasında ilk % 20’lik dilim içinde yer alması gibi şartı konabiliyor.


Alınan Krediler (Ders):
Çift ana dal tercih eden bir öğrenci ikinci bir lisans bölümü seçtiğinden dolayı almak zorunda olduğu kredi yan dala göre daha fazla.

Yani çift ana dal tercih eden bir öğrenci 35-40 arası bir kredi alıyorken, yan dal tercih eden bir öğrenci 13-18 arası bir kredi alıyor.

Bu durumda sosyal aktivelere önem veren ya da rahatlığı seven öğrenciler için çift ana dal programları biraz daha az tercih edilir bir konumda oluyor J


Hangi Üniversiteler

Ülkemizde pek çok üniversite çift dal ya da yan dal programlarını sunmaktadır.
Örneğin; Ankara, Akdeniz, Dokuz Eylül, İstanbul Teknik, İzmir Ekonomi, Niğde, Celal Bayar, Afyon Kocatepe, İstanbul, İnönü, Çukurova, Çanakkale On sekiz Mart, Boğaziçi, Bilgi, Gaziosmanpaşa, Kocaeli, Yıldız Teknik, Fatih, Muğla ve Dicle Üniversiteleri gibi

Ancak kayıt düşündüğünüz üniversite ile iletişime geçip daha detaylı bilgi almakta fayda var.

Mezun Olmak için Şartlar Nelerdir?

Yine şunu belirtmekte fayda var. Çift ana dal ve yan dal için mezuniyet şartları üniversiteden üniversiteye değişiyor. Ancak ortalama olarak söylemek gerekirse, yılsonu başarı ortalamasının 4.00 üzerinden 2.00 ve üzeri olması gerekmektedir.

Farz edelim çift ana dal ya da yan dal programında ortalamayı geçemeseniz de bu durum sizin ilk (ana) lisans programından mezun olmanızı engellememektedir.

Hangi bölümlerden ÇAP ya da Yan Dal yapılabilir?
Bu konuda şunu söyleyebiliriz "Yeteneğine göre lisans, ilgine göre yan dal"
Yani Diş hekimliği tercih eden bir öğrencinin sanat tarihinden, arkeolojiden vb yan dal yapması gibi.

Ya da tercih ettiği mesleğe göre;
Yani Eczacılık tercih eden bir öğrencinin işletme, finans yönetimi vs alanlarda yan dal yapması gibi

Ya da;
Ekonomi ve Finans
İşletme ve Finans
Ekonomi ve Siyaset Bilimi
Siyaset Bilimi ve Tarih
Siyaset Bilimi ve İletişim
Psikoloji ve Sosyoloji

Gibi alanlarda yan dal ya da çift ana dal programlarına katılmak faydalı olacaktır.


Peki, ÇAP mı Yan Dal mı?
Yan dal yapan bir öğrenci belirli bir konuya yönelik sınırlı sayıda dersi almak suretiyle, diploma yerine geçmeyen bir belge (yan dal sertifikası) alabilmektedir

ÇAP programına katılan bir öğrenci ikinci bir lisans diplomasına sahip olmaktadır.

Bu değerlendirmeler ışığında kendinize en uygun bölümde mutlaka bu uygulamalardan birine mutlaka katılmanızı tavsiye ederim.

Tüm veli ve öğrencilerimize bu süreçte kolaylıklar diler, her şeyin gönlünüze göre olmasını temenni ederim.


Hüseyin ER
Eğitim Danışmanı-Ölçme Ve Değerlendirme Koordinatörü
huseyinerpdr@gmail.com @Huseyin_pdr Facebook / ErHuseyin